Yüksek riskli ilaçlar, yanlış uygulandığında hastada ciddi ve kalıcı zarara yol açabilen ilaçlardır. Bu ilaçların tanımlanması, güvenli depolanması ve kontrollü uygulanması ilaç güvenliğinin temel taşıdır.
Yüksek Riskli İlaç Nedir?
Yüksek riskli ilaçlarda hata sıklığı diğer ilaçlardan farklı olmayabilir; ancak hata gerçekleştiğinde sonuçları çok daha ağırdır. Kurumun kendi ilaç listesine göre belirlemesi gereken başlıca gruplar şunlardır:
- Konsantre elektrolitler: potasyum klorür, potasyum fosfat, %3 ve üzeri sodyum klorür, magnezyum sülfat
- Antikoagülanlar: heparin, düşük molekül ağırlıklı heparinler, varfarin
- İnsülin ve oral antidiyabetikler
- Narkotik ve opioid analjezikler
- Kemoterapötik ajanlar
- Kas gevşeticiler ve dar terapötik aralıklı ilaçlar
Güvenli Depolama ve Etiketleme
- Yüksek riskli ilaçlar kırmızı uyarı etiketi ile işaretlenir ve diğer ilaçlardan ayrı, kilitli bölümde saklanır.
- Konsantre potasyum klorür ampulleri klinik ilaç dolaplarında bulundurulmaz; yalnızca eczane veya yoğun bakım gibi belirlenmiş, kontrollü alanlarda tutulur.
- Raf etiketlerinde ilacın adı, dozu ve yüksek riskli ilaç uyarısı açıkça yer alır.
LASA İlaçlar (Benzer Görünüm ve Yazılış)
İsmi veya ambalajı birbirine benzeyen ilaçlar (LASA) karışıklığa yol açar. Bu ilaçlarda:
- İsmin ayırt edici bölümü büyük harflerle yazılır (örneğin dopAMİN / dobutAMİN).
- Benzer ilaçlar raflarda yan yana konmaz.
- Ayırt edici uyarı etiketi eklenir.
Yazılı Talimat ve Çift Kontrol
- İlaç istemleri okunaklı ve tam olmalı; sözlü istem zorunlu hâllerde geri okuma ile teyit edilmelidir.
- Kısaltma ve ondalık yazımı standartlaştırılır; ünite anlamında U kısaltması kullanılmaz, ondalıkta baştaki sıfır yazılır (0,5 mg).
- Yüksek riskli ilaçların hazırlanması ve uygulanmasında iki sağlık çalışanı bağımsız çift kontrol yapar: hasta kimliği, ilaç, doz, uygulama yolu ve zamanı ayrı ayrı doğrulanır.
Uygulamada Temel Kurallar
- İnfüzyon pompası kullanılan ilaçlarda hız ve konsantrasyon iki kez kontrol edilir.
- Hazırlanan ilaç anında etiketlenir; etiketsiz enjektör kullanılmaz.
- Hastaya ve yakınına ilacın amacı ve olası yan etkileri anlatılır.
- Her uygulama sonrası kayıt eksiksiz tutulur.
Yüksek riskli ilaç yönetimi, yazılı düzenleme kadar sürekli eğitim ve denetim ister. Kurumunuzun ilaç güvenliği süreçlerini SKS gereklilikleriyle uyumlu kurmak için SKS danışmanlığı ve ekip farkındalığını artırmak için kalite eğitimleri hizmetlerinden yararlanabilirsiniz. İlaç hatalarını ve ramak kala olaylarını kayıt altına alıp düzeltici faaliyetleri izlemek için OzgurQMS olay bildirimi ve DÖF modülü kullanılabilir.
İlgili Yazılar
